قبل از شروع مطالعات بالینی مداخله ای بر روی انسان، معمولا محققان برای بررسی اثربخشی اولیه، سمی بودن و فارماکوکینتیک مداخلات مطالعات پیش بالینی در شرایط in vitro (آزمایش لوله آزمایشگاهی یا کشت سلولی) و یا in vivo (آزمایشات حیوانی) را انجام می دهند. محاسبه حجم نمونه در یک پژوهش هم به لحاظ نتیجه گیری صحیح و علمی و هم از منظر رعایت حقوق حیوانات ضروری است. آشنایی با روش محاسبه حجم نمونه در این گونه مطالعات از اهمیت زیادی چه به لحاظ روش شناسی و چه اخلاقی دارد. بنابر این هدف از این مقاله شرح مختصری بر نحوه محاسبه حجم نمونه در مطالعه بر روی حیوانات آزمایشگاهی می باشد.

زمینه وهدف: یکی از مسائلیکه اکثرمحققین در شروع پژوهش خودبا آن سروکار دارند، موضوع برآوردحجم نمونه و انتخاب یک نمونه مناسب از جامعه مورد مطالعه است. برآورد پائین حجم نمونه سبب آسیب به اعتبار پژوهش و هدر رفت هزینه و زمان می شود در مقابل بیش برآورد آن باعث افزایش حجم کاری، هزینه و عدم بازخورد مورد انتظار خواهد شد. هدف از این پژوهش تعیین حجم نمونه در مطالعات مختلف علوم پزشکی می باشد. مواد و روش ها: در این مطالعه، پس از تعیین انواع مطالعات، در منابع مختلف داخلی و خارجی (کتابها، مجله ها، مقالات و. . . ) جستجو انجام شد و روشهای مختلف تعیین حجم نمونه بر اساس نوع متغیر، همراه با فرمولهای مربوطه استخراج و دسته بندی شدند. از بین روشهای مختلف با توجه به نوع مطالعه و سایر عوامل مهم و تاثیرگذار، بهترین فرمول و روش استخراج شده است. یافته ها: پژوهش های مختلف نشان داده اند که معیار های متعددی بر روی حجم نمونه تاثیر می گذارند که شامل اندازه اثر، توان آزمون، سطح معنی داری، حداکثر خطای اندازه گیری، نسبت و پراکندگی صفت مورد بررسی می باشند. در این مطالعه نشان داد ه شد که در مدل های رگرسیونی بایستی اثر ضریب همبستگی مابین متغیرها را نیز کنترل کرده و حجم نمونه را با در نظر گرفتن و بالانس مقدار پراکندگی ایجاد شده برآورد کرد. همچنین اندازه اثر مهمترین شاخص و نیز توان آزمون به شدت تحت تاثیر حجم نمونه می باشد. نتیجه گیری: در بیشتر مطالعات مشابه استنباط شده است که جهت برآورد حجم نمونه ای کارا و معتبر بایستی مقدار خطا پائین و توان آزمون بالا بوده همچنین مقادیر اثر، سطح معنی داری و پراکندگی و همبستگی بین متغیرها کنترل شوند.